ରହସ୍ୟମୟୀ କେନ୍ଦୁଝର

 ରହସ୍ୟମୟୀ କେନ୍ଦୁଝର
✍️କାର୍ତ୍ତିକ ବେହେରା 
ଓସ୍ତଯୋଡ଼ି, କୁମ୍ଭାର ସାହି,କେନ୍ଦୁଝର 
"ରହସ୍ୟମୟୀ କେନ୍ଦୁଝର" – ଏହି ଶବ୍ଦଟି ଶୁଣିବା ମାତ୍ରେ ଆଖି ଆଗକୁ ଚାଲିଆସେ ପ୍ରକୃତିର ଅପୂର୍ବ ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ, ଘଞ୍ଚ ଜଙ୍ଗଲ, ପାହାଡ଼ ପର୍ବତ ଏବଂ ପ୍ରାଚୀନ ଜନଜାତିର ସଂସ୍କୃତି। କେନ୍ଦୁଝର ଜିଲ୍ଲା କେବଳ ଖଣିଜ ସମ୍ପଦ ପାଇଁ ନୁହେଁ, ବରଂ ଏହାର ଅନେକ ରହସ୍ୟମୟ ଏବଂ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ପାଇଁ ସାରା ବିଶ୍ୱରେ ପରିଚିତ। ପୁରାଣର ବର୍ଣ୍ଣିତ କେନ୍ଦୁଝର ନାମ କରଣର ବିଶେଷତ୍ଵ ହେଉଛି "କ" ର ଅର୍ଥ ମସ୍ତକ, "ଇନ୍ଦୁ" ର ଅର୍ଥ ଚନ୍ଦ୍ର ଏବଂ "ଝର" ର ଅର୍ଥ ଝରଣା । କେନ୍ଦୁଝର ଜିଲ୍ଲାର ନାମ କରଣ ଦେବ ଦେବ ମହାଦେବଙ୍କର ଏକ ଅଲୌକିକ ସୃଷ୍ଟିର ଏକ ଭୂଖଣ୍ଡ କହିଲେ ଅତ୍ୟୁକ୍ତି ହେବ ନାହିଁ ।କେନ୍ଦୁଝର ଜିଲ୍ଲାରେ ଦେବ ଦେବ ମହାଦେବ ଙ୍କର ମନ୍ଦିର ସର୍ବତ୍ର ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ । କେନ୍ଦୁଝର ଗର୍ଭରେ କୁଳୁ କୁଳୁ ନାଦେ ବୋହିଯାଇଛି ପୁଣ୍ୟତୟା ବୈତରଣୀ ଓ ବୈତରଣୀ କୂଳେ କୂଳେ ରହିଛି ମହାଦେବଙ୍କର ବହୁ ସଂଖ୍ୟକ ମନ୍ଦିର ।
​ଏଠାରେ କେନ୍ଦୁଝରର କିଛି ରହସ୍ୟମୟ ଏବଂ ଆକର୍ଷଣୀୟ ଦିଗ ବିଷୟରେ ଆଲୋଚନା କରିବା:

୧. ମା' ତାରିଣୀଙ୍କ ପୀଠ (ଘଟଗାଁ)
​କେନ୍ଦୁଝରର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ପରିଚୟ ହେଉଛନ୍ତି ମା' ତାରିଣୀ। ଏଠାରେ ମା'ଙ୍କୁ ନଡ଼ିଆ ଅର୍ପଣ କରିବାର ଏକ ଅନନ୍ୟ ପରମ୍ପରା ରହିଛି। ବିଶ୍ୱାସ କରାଯାଏ ଯେ, ଯଦି କେହି ଭକ୍ତ ଶ୍ରଦ୍ଧାର ସହ ରାସ୍ତାରେ ଯାଉଥିବା ଯେକୌଣସି ଗାଡ଼ିରେ ମା'ଙ୍କ ପାଇଁ ନଡ଼ିଆଟିଏ ପଠାନ୍ତି, ତେବେ ତାହା ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ମା'ଙ୍କ ପୀଠରେ ପହଞ୍ଚିଥାଏ। ଏହି "ନଡ଼ିଆ ପଠାଇବା" ପରମ୍ପରା ଏକ ବଡ଼ ରହସ୍ୟ ଓ ବିଶ୍ୱାସର ପ୍ରତୀକ।
​

୨. ଗୋନାସିକା ଏବଂ ଗୁପ୍ତଗଙ୍ଗା
​ବୈତରଣୀ ନଦୀର ଉତ୍ପତ୍ତି ସ୍ଥଳ ହେଉଛି ଗୋନାସିକା। ଏହାର ନାମ "ଗୋ-ନାସିକା" (ଗାଈର ନାକ) କାରଣ ଏଠାରେ ପାହାଡ଼ର ଏକ ଗାଈ ନାକ ଭଳି ଦିଶୁଥିବା ଗାତରୁ ଜଳଧାରା ବାହାରୁଛି। କିଛି ଦୂର ଯିବା ପରେ ଏହି ନଦୀ ପୁଣି ପାତାଳୀ ବା ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଯାଏ, ଯାହାକୁ ଗୁପ୍ତଗଙ୍ଗା କୁହାଯାଏ। ପାହାଡ଼ ଭିତରେ ନଦୀର ଏହି ଲୁଚକାଳି ଖେଳ ଏବେବି ରହସ୍ୟମୟ।
​୩. ପ୍ରାଗୈତିହାସିକ ଶୈଳ ଚିତ୍ର (ସିତାବିଞ୍ଜି)
​ସିତାବିଞ୍ଜିରେ ଥିବା "ରାବଣ ଛାୟା" ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଶୈଳ କଳା। ଏଠାରେ ଦୁଇଟି ବିଶାଳ ପଥର ମଧ୍ୟରେ ଏକ ପ୍ରାକୃତିକ ଗୁମ୍ଫା ରହିଛି, ଯେଉଁଠି ପ୍ରାଚୀନ କାଳର ରଙ୍ଗୀନ ଚିତ୍ର ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ। ସେହି ସମୟରେ କେଉଁ ରଙ୍ଗ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇଥିଲା ଯାହା ଆଜି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନଷ୍ଟ ହୋଇନାହିଁ, ତାହା ପ୍ରତ୍ନତତ୍ତ୍ୱବିତ୍ ମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ଗବେଷଣାର ବିଷୟ।
​୪. ବିଶ୍ୱର ପ୍ରାଚୀନତମ ପଥର (Oldest Rocks)
​କେନ୍ଦୁଝରର ଚମ୍ପୁଆ ଅଞ୍ଚଳରେ ମିଳୁଥିବା 'ସିଂହଭୂମ ଗ୍ରାନାଇଟ୍' ବିଶ୍ୱର ପ୍ରାଚୀନତମ ପଥର ମଧ୍ୟରୁ ଅନ୍ୟତମ। ବୈଜ୍ଞାନିକଙ୍କ ଅନୁସାରେ ଏହାର ବୟସ ପ୍ରାୟ ୩.୮ ବିଲିୟନ ବର୍ଷ। ପୃଥିବୀ ସୃଷ୍ଟିର ପ୍ରାରମ୍ଭିକ କାଳର ଏହି ପଥରଗୁଡ଼ିକ କେନ୍ଦୁଝରର ମାଟି ତଳେ ରହିବା ଏକ ବଡ଼ ଗୌରବ ଓ ରହସ୍ୟ।
​୫. ଭୀମକୁଣ୍ଡ
​ବୈତରଣୀ ନଦୀ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ବିଶାଳ ପ୍ରାକୃତିକ କୁଣ୍ଡ ରହିଛି। କୁହାଯାଏ ଯେ ମହାଭାରତ କାଳରେ ପାଣ୍ଡବମାନେ ଏଠାରେ ଅଜ୍ଞାତବାସ ସମୟରେ ରହିଥିଲେ ଏବଂ ଭୀମ ଏଠାରେ ଗାଧୋଉଥିଲେ। ଏହି କୁଣ୍ଡର ଗଭୀରତା ଆଜି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କେହି ସଠିକ୍ ଭାବେ ମାପି ପାରିନାହାନ୍ତି। ଏହାର ନୀଳ ଜଳ ଏବଂ ପ୍ରଚଣ୍ଡ ଶବ୍ଦ ଏକ ଭୟଙ୍କର ସୁନ୍ଦର ପରିବେଶ ସୃଷ୍ଟି କରେ।
​୬. ଜୁଆଙ୍ଗ ଏବଂ ଭୂୟାଁ ଜନଜାତିର ସଂସ୍କୃତି
​କେନ୍ଦୁଝରର ପାହାଡ଼ ମାନଙ୍କରେ ବସବାସ କରୁଥିବା ଜୁଆଙ୍ଗ ଏବଂ ପୌରୀ ଭୂୟାଁ ସମ୍ପ୍ରଦାୟଙ୍କ ପରମ୍ପରା ଏବଂ ଜୀବନଶୈଳୀ ପ୍ରକୃତି ସହ ଏମିତି ଯୋଡ଼ି ହୋଇଛି ଯେ ତାହା ଆଧୁନିକ ମଣିଷ ପାଇଁ ଏକ ଅଜ୍ଞାତ ରହସ୍ୟ ଭଳି ଲାଗେ। ସେମାନଙ୍କର "ଧାଙ୍ଗଡ଼ା-ଧାଙ୍ଗଡ଼ି" ବାସ ଏବଂ ପ୍ରାକୃତିକ ଚିକିତ୍ସା ପଦ୍ଧତି ଅତି ଚମତ୍କାର।
​କେନ୍ଦୁଝରର ପ୍ରତିଟି ପଥର, ପ୍ରତିଟି ଝରଣା (ଯଥା: ସାନ ଘାଗରା, ବଡ଼ଘାଗରା) ଏବଂ ଘଞ୍ଚ ଶାଳ ଜଙ୍ଗଲ ନିଜ ଭିତରେ ଅନେକ ଅଜଣା କାହାଣୀ ଲୁଚାଇ ରଖିଛି। ସେଥିପାଇଁ ଏହାକୁ 'ରହସ୍ୟମୟୀ କେନ୍ଦୁଝରୀ' ବୋଲି କୁହାଯାଏ।